หลายคนเมื่อพูดถึงคำว่า “เกษียณอายุ” แล้วมักคิดถึงการที่เราไม่ต้องทำงานประจำแล้ว จึงรู้สึกว่าเป็นเรื่องไกลตัว แต่ความจริงแล้ว การเกษียณอายุไม่ได้หมายถึงการหยุดทำงานเสมอไป แต่อาจหมายถึงการใช้ชีวิตแบบที่เราต้องการ ได้ทำในสิ่งที่ชอบโดยไม่ต้องกังวลเรื่องเงิน บางคนก็ยังเลือกมองหาอาชีพหลังเกษียณ เพื่อเป็นอีกหนึ่งช่องทางในการสร้างรายได้หลังเกษียณ ดังนั้น การวางแผนเกษียณจึงเป็นเรื่องที่ทุกเพศ ทุกวัยสามารถเริ่มได้ทันที และยิ่งเริ่มเร็ว ก็ยิ่งมีเวลาเตรียมตัวและเรียนรู้มากขึ้น

จำนวนเงินเกษียณที่ต้องเตรียม ไม่ได้มีตัวเลขที่แน่นอนสำหรับทุกคน เพราะขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง อย่างไรก็ตาม จากบทสัมภาษณ์คุณดุษณี เกลียวปฏินนท์ นักวางแผนการเงิน CFP ได้ให้ไอเดียช่วยให้คำนวณเงินเกษียณได้ง่ายขึ้น นั่นคือ “วันนี้ – วันนั้น (วันเกษียณ) - วันตาย” เพื่อให้เรารู้ว่ายังมีเวลาออมเงินเท่าไหร่ก่อนถึงวันเกษียณ และเมื่อเกษียณอายุแล้ว เราต้องมีเงินเพียงพอสำหรับใช้จ่ายจำนวนเท่าไหร่ ไปอีกนานแค่ไหน

• อายุ
  เราต้องกำหนดอายุที่เริ่มเก็บต้นเก็บเงินเกษียณ อายุที่ต้องการเกษียณ และอายุขัยโดยเฉลี่ย ตัวอย่างเช่น หากปัจจุบันอายุ 30 ปี ต้องการเกษียณอายุ 60 ปี และพบว่าอายุขัยเฉลี่ยของคนไทยอยู่ที่ 85 ปี หมายความว่า เราจะมีเวลาเก็บเงิน 30 ปี (อายุ 60-30 ปี) เพื่อใช้เงินหลังเกษียณไปอีก 25 ปี (อายุ 85-60 ปี)
  
  แต่ถ้าอยากเกษียณเร็วขึ้นที่อายุ 50 ปี เราจะเหลือเวลาเก็บเงินเพียง 20 ปี ขณะที่ช่วงเวลาที่ต้องใช้เงินหลังเกษียณจะยาวขึ้นเป็น 35 ปี หรือหากครอบครัวของเรามีแนวโน้มอายุยืนถึง 95 ปี ก็ยิ่งต้องเตรียมเงินให้เพียงพอสำหรับใช้หลังเกษียณนานขึ้นถึง 35 ปีเช่นกัน
  
  
•  ไลฟ์สไตล์ที่ต้องการ 
  รูปแบบการใช้ชีวิตหลังเกษียณ เพื่อประมาณการค่าใช้จ่ายต่อเดือน เช่น สายอยู่ติดบ้าน, สายทำกิจกรรมเพื่อสังคม, สายท่องเที่ยว, สายทำตามความฝัน หรือหากยังไม่รู้ว่าตัวเองเป็นสายไหน อาจเริ่มมองหากิจกรรมหลังเกษียณที่อยากทำ
  
  
• สถานภาพ
  เมื่อถึงวัยเกษียณ บางคนโสด บางคนมีคู่สมรส บางคนมีลูกที่ยังเรียนอยู่ หรือบางคนมีพ่อแม่ที่ต้องดูแล ก็จะส่งผลต่อค่าใช้จ่ายด้วยเช่นกัน
  
  
• ภาระหนี้สิน
  ควรพิจารณาว่ามีหนี้ก้อนไหนบ้างที่ยังไม่หมดก่อนเกษียณ สามารถปิดหนี้ให้จบก่อนได้หรือไม่ เพื่อไม่ให้เป็นภาระค่าใช้จ่ายหลังเกษียณได้หรือไม่ เช่น หนี้บ้าน, หนี้รถ, หนี้สินเชื่อส่วนบุคคล ฯลฯ 
  
  
• ผลตอบแทนจากการลงทุน
  ทั้งก่อนและหลังเกษียณ เราควรเลือกลงทุนให้เหมาะสมกับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ เพื่อช่วยให้เงินออมเติบโตและถึงเป้าหมายเก็บเงินเกษียณได้ง่ายขึ้น
  
  
• มรดก
  หากเราต้องการส่งต่อความมั่งคั่งทางการเงินให้กับครอบครัวหรือคนที่เรารัก เราอาจต้องเก็บออมเงินในส่วนนี้เพิ่มเติม
  
  

ดูว่าสิทธิที่เรามีอยู่สำหรับการเกษียณมีอะไรบ้าง มีเงินออมอยู่แล้วเท่าไหร่ แบ่งเป็น 2 กลุ่มหลัก ๆ ได้แก่ เงินออมภาคบังคับและเงินออมภาคสมัครใจ

1. เงินออมภาคบังคับ
   เป็นเงินออมที่ถูกจัดเก็บโดยอัตโนมัติจากการทำงานหรือกฎหมายกำหนด เช่น กองทุนประกันสังคม, กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.) เป็นต้น
   
   
2. เงินออมภาคสมัครใจ
   เป็นเงินออมที่เราเลือกออมเองได้ มีความยืดหยุ่นสูง สามารถปรับให้เหมาะกับเป้าหมายของแต่ละคน เพื่อให้มีเงินเพียงพอสำหรับการใช้ชีวิตหลังเกษียณ เช่น เงินฝากออมทรัพย์, การลงทุนในกองทุนรวม RMF, ประกันชีวิตแบบบำนาญ เป็นต้น

การวางแผนเก็บเงินเกษียณไม่ได้มีแค่มิติการเก็บเงินให้ได้ตามเป้าหมายเท่านั้น แต่เราควรเตรียมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงในอนาคต เช่น

หากอัตราเงินเฟ้อเพิ่มขึ้น อาจทำให้ราคาสินค้าและบริการเพิ่มขึ้นด้วย เงินเกษียณที่เราเตรียมไว้ อาจไม่สามารถซื้อของได้เท่าเดิม ดังนั้น การวางแผนเงินเกษียณควรเผื่อเงินเฟ้อไว้เสมอ

ปัจจุบันคนเรามีแนวโน้มอายุที่ยืนยาวมากขึ้นด้วยหลายสาเหตุ เช่น เทคโนโลยีทางการแพทย์, การใส่ใจเรื่องสุขภาพ หากประเมินอายุขัยต่ำกว่าความจริงมากเกินไป อาจทำให้เงินเกษียณหมดก่อนสิ้นอายุขัย ดังนั้น เราควรเก็บเงินเผื่อระยะเวลาการใช้เงิน เช่น บวกเพิ่มจากอายุขัยที่คาดไว้ประมาณ 5 ปี

ค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ เป็นค่าใช้จ่ายหลักหลังเกษียณ คิดเป็นประมาณ 70-80% หากค่าใช้จ่ายส่วนนี้เพิ่มขึ้น อาจกระทบต่อเงินเกษียณที่เราเตรียมไว้ หากเรามีการเตรียมเงินสำรองด้านสุขภาพหรือการวางแผนประกันที่เหมาะสม ก็จะช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายและทำให้ชีวิตหลังเกษียณอุ่นใจมากขึ้น